Circulerende en Disseminerende Tumor Cellen

emma-van-der-toomVeroorzakers van prostaatkanker metastasering en mogelijk goede targets voor behandeling?

Emma van der Toom – arts-onderzoeker

Sinds september 2016 ben ik een PhD Candidate bij de afdeling Urologie van het AMC, met detachering naar The Johns Hopkins School of Medicine in Baltimore, USA. Al het bench-werk wordt in Baltimore uitgevoerd, echter in nauw contact met het AMC. Ik doe onderzoek naar circulerende en disseminerende tumorcellen (CTCs en DTCs) in patiënten met hoog-risico en gemetastaseerde prostaatkanker, welke vindbaar zijn in zogeheten ‘liquid biopsies’ (bloed en beenmerg respectievelijk). Er valt nog veel te verbeteren aan de methoden om deze zeer zeldzame kankercellen te detecteren en het is letterlijk zoeken naar een speld in een hooiberg (ratio kankercellen:witte bloed cellen in een sample van 7.5 mL is zo’n 5-10:10.000000). Ik houd mij onder andere bezig met het zoeken naar de juiste prostaat-specifieke markers om CTCs en DTCs te detecteren. Potentiële toepassingen voor CTCs zijn onder andere vroege kanker detectie, prognose, stagering van de ziekte, het monitoren van (mogelijke) terugkeer en tevens kan het op single-cell niveau helpen bij de selectie van de juiste therapie.

Nog minder is er bekend over het klinische belang van de DTCs in het beenmerg. Een significant aantal mannen die therapie ondergaan (chirurgie of bestraling) met de intentie om de kanker te genezen, ontwikkelen een metastase (soms wel 10 jaar) later in hun leven. Dit suggereert dat kankercellen in staat zijn om al vroeg in het ziekteproces van een patiënt te ontsnappen aan de primaire tumor. Meest waarschijnlijk zelfs vóór de primaire therapie en dat wekt het idee dat deze cellen jarenlang dormant/latent aanwezig kunnen zijn in het beenmerg vóórdat ze zich ontwikkelen in metastasen. Een probleem is dat het beenmerg niet bereikbaar is voor chemotherapie, waardoor het niet mogelijk is om de DTCs met deze behandeling aan te pakken. Daarom zijn we gestart met een ‘mobilisatie-studie’ in muizen, waarbij we proberen de DTCs uit het beenmerg de bloedbaan in te mobiliseren, om ze zo vatbaar te maken voor chemo. Deze studie zal ons hopelijk vertellen of mobilisatie therapie gecombineerd met chemotherapie in de toekomst een effectieve manier zou kunnen zijn voor het behandelen van gemetastaseerde prostaatkanker.

Studiedocumenten:
Circulating tumour cells as biomarkers of prostate, bladder, and kidney cancer
• Disseminated tumor cells and dormancy in prostate cancer metastasis
• Technical challenges in the isolation and analysis of circulating tumor cells